Psychoterapia jako dziedzina psychologii wyrosła na gruncie psychoanalizy. Obecnie wykorzystywana jest również przez inne gałęzie psychologii. Dzielimy ją na dwie kategorie, mianowicie: psychoterapię sensu sticto i pomoc psychospołeczną. Ta pierwsza jest jedną z metod, po którą sięga się w leczeniu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości. Psychoterapeuta działa na rzecz zmiany zachowań i postaw u pacjenta. Pomaga mu przezwyciężyć lęki, przełamać własne ograniczenia, nauczyć się samokontroli kiedy jest ona konieczna (np. w przypadku różnego rodzaju uzależnień), pokonać stres wynikający z nadmiernych obciążeń i oczekiwań ze strony innych.
Psychoterapeuta „pracuje” nad emocjami pacjenta, dba o jego tzw. „rozwój kompetencji emocjonalnych”, a przede wszystkim pomaga mu w tworzeniu zdrowych i długotrwałych relacji międzyludzkich. Brak umiejętności tworzenia więzi z drugim człowiekiem oraz zaburzona komunikacja z otoczeniem to częsty problem, z którym pacjenci udają się do psychoterapeuty. Często spowodowane jest to niską samooceną lub innymi czynnikami, które psychoterapeuta pomaga pacjentowi odnaleźć a następnie zwalczyć. Pomoc psychoterapeutyczna bywa niekiedy niezbędna. Czasem bowiem pewne tkwiące w nas zahamowania i lęki sprawiają, że trudno nam zapanować nad własnym życiem i nadać mu odpowiedni kształt.
